Column: De katholieke identiteit van de Radboud Universiteit

Op 16 januari 2020 heb ik namens Katholieke Studenten Nijmegen een column voorgedragen voor Radboud Reflects met mijn eigen visie op de Katholieke identiteit van de Radboud Universiteit.

Ik studeer nu anderhalf jaar Geschiedenis aan de Radboud Universiteit. Voor mij was het vanzelfsprekend dat als ik zou gaan studeren, dat in Nijmegen zou zijn. Niet alleen uit een soort Nijmeegs chauvinisme – ik ben immers geboren in het toenmalige Sint Radboud Ziekenhuis, maar ook vanwege de overzichtelijke groene campus en de prettige sfeer. Ook wist ik – als historicus in spé van katholieke huize – dat de Radboud Universiteit ooit de Katholieke Universiteit Nijmegen geweest was: het kroonjuweel op de emancipatie van Katholieken in Nederland. Het verbaasde me enigszins dat mijn medestudenten daar niet van op de hoogte waren, toen ik dat een keer ter sprake bracht. Als we bijvoorbeeld naar het logo van de universiteit kijken zien wij daar namelijk nog steeds de Heilige Geest en een kruis. Ook zijn de beeltenissen van prominente katholieke denkers zoals Thomas van Aquino en Desiderius Erasmus op de campus te vinden. En hoeveel Nederlandse universiteiten kunnen nou zeggen dat een voormalig rector door de Rooms Katholieke Kerk zalig verklaard is en in de nabije toekomst mogelijk heilig verklaard zal worden? Ik heb het natuurlijk over Titus Brandsma.

Voor wie het actief opzoekt zijn er nog meer aanwijzingen te vinden. We hebben bijvoorbeeld het Katholiek Documentatie Centrum, dat de archieven van katholieke personen en instellingen in Nederland bewaard. Geschiedenisstudenten krijgen daar aan het begin van hun opleiding een rondleiding. Ik besloot na die rondleiding om me daar aan te melden als vrijwilliger, waarna een wereld voor mij open ging. Dan pas wordt duidelijk hoe ontzettend veel expertise Nijmegen nog steeds heeft op het gebied van Katholicisme. Ook in mijn opleiding merk je deze expertise in de keuzes die er worden gemaakt. Toekomstige Nijmeegse historici kunnen U als het goed is genoeg vertellen over bijvoorbeeld bijdrage van de katholieke kloostertraditie aan de wetenschap of over de katholieke missie in Indonesië. Het is niet zo dat er een katholiek perspectief op de geschiedenis wordt gegeven, maar – zoals het historici betaamt – een kritische en inhoudelijke invulling met een accent vanuit de eigen expertise.

Het is jammer dat maar weinig studenten zich bewust zijn van de katholieke identiteit van de Radboud Universiteit. Niet alleen omdat het gezond is om een beetje historisch perspectief hebben, maar ook omdat de katholieke identiteit iets is waarmee de Radboud Universiteit zich op een positieve manier kan onderscheiden. Ik vind het jammer dat in de huidige discussie de katholieke identiteit wordt afgeschilderd als iets benauwends. De katholieke identiteit is namelijk juist iets heel dynamisch, dat niet alleen voor katholieke studenten van betekenis hoeft te zijn. Het katholicisme – het religieuze aspect van de katholieke identiteit – is zeker niet onbelangrijk en voor mij als katholiek van grote betekenis. Maar de katholieke identiteit is nog zoveel meer.

Wanneer studenten gevraagd wordt naar de katholieke identiteit zeggen zij daar vaak weinig van te merken. Maar vraag naar wat volgens hen de Radboud Universiteit onderscheid van andere Nederlandse universiteiten en ze komen met tal van positieve punten. De toegankelijke sfeer en het thuisgevoel op de campus. De grote maatschappelijke betrokkenheid. Het menselijke karakter van de universiteit. Het feit dat een filosofie-gerelateerde cursus in iedere opleiding aanwezig is. De emancipatoire functie die de universiteit nog steeds vervult: 70% van onze studenten is namelijk eerste generatie-student. Deze punten kun je allemaal niet los zien van de voorgeschiedenis van onze universiteit en dus ook niet los van de katholieke identiteit.

Zoals onze universiteit een katholieke voorgeschiedenis heeft, zo heeft ook het fenomeen ‘universiteit’ een katholieke voorgeschiedenis, sterker nog: wetenschap heeft een lange katholieke geschiedenis. Onze moderne wetenschappelijke en didactische methodes hebben we voor een groot deel te danken aan de inspanning van katholieke kloosterlingen. Een katholieke universiteit is dus helemaal geen contradictio in terminis. ‘Katholiek’ betekend immers letterlijk ‘universeel’ en wat is er nou universeler dan wetenschap?

Een katholieke universiteit wil niet zeggen dat iedereen die er werkt en studeert katholiek moet zijn. Het gaat niet om in- en uitsluiting, maar om de mogelijkheid te hebben op een vrijblijvende en positieve manier in aanraking te komen met perspectieven die je horizon kunnen verbreden. Een universiteit is namelijk geen plaats waar je komt om een diploma te halen, maar een gemeenschap waar kennis wordt aangereikt en waar je jezelf als mens kan vormen. Ik hoop dat studenten zich bewuster worden van de katholieke identiteit en na hun studie op een positieve manier terugdenken aan hoe het studeren op een katholieke universiteit hen gevormd heeft, ongeacht wat voor religieuze overtuiging zij hebben. Tradities, erfgoed en een eigen identiteit zijn geen blok aan het been maar juist dingen waarmee de universiteit zich op positieve wijze kan onderscheiden van andere universiteiten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *